Доклад "Мин тулалыыр эйгэм"

Үтүө күнүнэн күндү методическай күн кыттыылаахтара! Хас биирдии норуот бэйэтин тереебут тылын, терут культуратын илдьэ сылдьан, үѳрэтэн, сайыннаран, сүтэрбэккэ келуенэттэн келуенэҕэ тиэрдэн иhиэхтээх. Бу ебугэлэрбититтэн хаалбыт киэн туттуубут, уратыбыт буолар. Билинни кэмнэ о5олорбут хойутаан санаран, нучча тылынан санарар о5олорбут элбээн эрэллэр. Кыра саастаах о5олорбут тылларын баайын элбэтэн, санарар дьо5урдарын сайыннараары харгыс куускэ бол5омто5о ылыллар буолла. Ол иьин о5о интэриэьин тардан оонньуу ненуе тулалыыр эйгэтин кытта билиьиннэрэр методическай пособия онордубут.Оонньуубут аата «Мин тулалыыр эйгэм». Оонньуур ааптардара: “Күнчээн» бөлөх үлэһиттэрэ. Үөрэтэр оонньуу 1,5 – 3 сааһыгар дылы оҕолорго ананар. Туттуллар матырыйааллар: өҥнөөх плащ матырыйааллара, фетрдар, липучка, тимэхтэр, киэргэтэр матырыйааллар. Харгыс: кэлиҥҥи кэмҥэ сотовай телефон, компьютер , интернет сабыдыала улаатан о5о тереебут тылыттан тэйдэ, о5о хойутаан, нуучча тылынан санарар буолла. Сыала: -Тулалыыр эйгэ, айыл5а костуулэрин уонна олох чахчыларын туьунан о5о бастакы ойдобуллэрин, билиилэрин чуолкайдааьын, сааьылааьын уонна кэнэтии; - Торообут сири –уоту, туолбэни билиьиннэрии; -Уулусса5а, общественнай миэстэлэргэ, айыл5а5а, дьиэ5э- уокка бэйэни сатаан тутта сылдьыы уоруйэхтэрин уоскэтии; - О5о тугу билбитин – корбутун, саныыр – санаатын чуолкайдык, чобуотук ситимнээн кэпсиир уонна кэпсэтэр дьо5урун сайыннарыы. - Улахан дьону, саастыылаахтарын кытта бииргэ кэтээн - чинчийэн корорун, айарын, холонон корорун, ырытыьарын, моккуьэрин,санаатын уллэстэрин ситиьии. Үөрэтэр оонньууну кылгастык билиһиннэрдэххэ: Оонньуу алта эркинтэн турар: • дьыл кэмнэрэ, • балыктар, • ойуур кыыллара, • дьиэ кыыллара, • көтөрдөр, • уол – кыыс диэн тиэмэлэргэ арахсаллар. 1-кы эркин «Дьыл кэмэ»: Сыала: Дьыл кэмнэрин араарыы, өҥнөрүнэн наардааһын, айылҕа көстүүтүүн, уларыйыытын билиһиннэрии. Үөһээ – аллараа, уҥа – хаҥас хайысхалары билиһиннэрии, тарбахтарын сайыннарыы. Ис хоһооно: Дьыл кэмнэрин көрөн, арааран сөп түбэһэр көстүүлэрин сыһыара ууран оонньууллар. 2-с эркин «Балыктар»: Сыала: Балыктар ааттарын, араастарын араара үөрэтии, сылдьар эйгэтин (уу,күөл,үрэх) билиһиннэрии. Ахсаан: (биир – элбэх, икки, үс) үөһээ, ортоку, аллараа; улахан, орто, кыра; уҥа – хаҥас хайысхалары билиһиннэрии, тарбахтарын сайыннарыы. Ис хоһооно: Оҕолор балыктары ылан ааттаан, араастарын көрөн чинчийэн сыһыара оонньууллар. 3-с эркин«Ойуур кыыллара»: Сыала: Ойуур кыылларын ааттарын уонна араастарын араара үөрэтии, сылдьар эйгэлэрин билиһиннэрии. Ахсааны, үөһээ – аллараа, уҥа – хаҥас, улахан, орто, кыра өйдөбүллэри билиһиннэрии, тарбахтарын сайыннарыы. Ис хоһооно: Ойуур кыылларын көрөн, ааттаталаан, хармааҥҥа угаллар. Үөһээ, ортоку, аллараа, ойуурга туох үүммүтүн, кыыллар өҥнөрүн билиһиннэрии, тарбахтарын сайыннарыы; кыыллар саҥаларын үтүгүннэрии, саҥарар саҥаларын сайыннарыы. 4-с эркин «Дьиэ кыыллара»: Сыала: Дьиэ кыылларын ааттарын, араастарын араара