Тема: «Чороон – саха төрүт иһитэ»
Сыала:
• Чороон туһунан эбэтэр кини ойуутун дьүһүйэн ойуулуур, саха норуотун оһуорарн туттан ойуулуур дьоҕурдарын сайыннарыы.
• Оҕолорго саха култуурата олус баайын, кэрэтин көрдөрүү.
Туттуллар тэриллэр:
• Чороон араас уруһуйдара эбэтэр бэлэм чорооннор (ойуута суох, ойуулаах).
• Саха оһуордарын холобурдара (ойуулар, хаартыскалар).
• Кумааҕыга оҥоһуллубут чороон макеттара эбэтэр чороон кумааҕыттан быһыллыбыт трафареттара.
• Гуашь кырааскалар (үксүн кыһыл, хараҥа күөх, саһархай өҥнөр, ойуулааһыҥҥа сүүмэрдиир хоҥор, хара, үрүҥ уонна кыһыл өҥнөр туттуллар).
• Кырааска сууйар уу, сотор таҥас, араас кээмэйдээх кылдьыыстар.
• Үлэ оҥоһуллубут кэмигэр сахалыы ырыа эбэтэр хомус доҕуһуоллара.
Дьарык хаамыыта:
I. Тэрээһин чааһа (Кэрэхсэтии)
• Иитиээччи: «Дорооболоруҥ, оҕолоор! Бүгүн биһиги дьикти, кэрэ дойдуга – Саха сиригэр айаннаан тиийиэхпит. Бу биһиги төрөөбүт, үөскээбит дойдубут. Онтон туох кэрэни көрүөхпүтүй?"
• (Мин сахабын диэн видео эбэтэр киинэ быһа тардыытын көрдөрөр)
• Иитиээччи: «Оҕолоор, бу тугуй? (Чороону көрдөрөр, дьиҥнээҕи эбэтэр уруһуйу). Бу айылҕа маһыттан оҥоһуллар "Чороон" диэн ааттанар, алгыстаах иһит. Саха дьоно былыр-былыргыттан ыһыахтарга, үөрүүлээх тэрээһиннэргэ үөс курдук убаҕастары ити иһиккэ кутан иһэллэр. Чороон дьолу, уйгуну-быйаҥы бэлиэтиир.»
II. Сүрүн чаас
1. Кэпсэтии: «Чороон кэрэтэ»
• Иитиээччи: «Чороону дьон бэйэлэрэ олус уратытык киэргэтэллэр. Кинилэр сахалыы оһуордарынан ойуулууллар. Көрүҥ эрэ, бу чорооннору. Кинилэр кэрэлэр дуо?» (Ойуулаах чорооннору көрдөрөр).
• «Саха оһуордара – айылҕаттан ылыллыбыт ойуулар. Холобур, 'күн', 'көҕүс', 'симэх', 'ынах маҥан суоһа', Холобур, 'күн', 'көҕүс', 'симэх', 'ынах маҥан суоһа', "сылгы туйаҕа" курдук көстүүлэр бааллар. Кинилэр дьолу, байылыат олоҕу баҕараллар».
• (Саха оһуордарын араас холобурдарын көрдөрөр, кылгастык быһаарар).
2. Фокустааһын: (Бу чааска сахалыы оонньуулары туһанабыт) «Сахалыы таабырыннар»
• Иитиээччи: "Мин эһиэхэ хас даҕаны таабырыны таайтарыам. Эппиэтин эппиэттээбиттэр тус бэйэбин ураты сахалыы "аппын" көрдөрүөм."
• 1-2 таабырын
• Тиистэрэ суох эрээри, сиир. (Эрибиэстэ)
• Бэйэтэ суох эрээри, баар. (Күлүк)
3. Илии моторикатын сайыннарыы (Сахалыы ойууну арахсыы); «Оһуор уруһуйа»
• Иитиээччи: «Билигин, оҕолоор, биһиги бэйэбит чороону ойуулуохпут. Хас биирдиигитигэр бэлэм чороон макета баар. Саха дьоно үксүн маҥан, кыһыл, хара, хоҥор өҥнөрү тутталлар. Оһуору уруһуйдуурбутугар өҥнөрү талыаҕыҥ. Бастаан кырааскаҕа маҕыыстыы оҕуннулар, онтон чорооннутун оһуоҥутунан киэргэтэ көрүҥ.»
• (Оҕолорго бырыыстааны ылан, үөһэттэн намыһахха, эбэтэр үрдүгүттэн атахха диэри оһуордаан ойуулар холобурдары ыйар).
• Биирдиилээн көмө оҥоһуллар. Оҕолор бэйэлэрин чорооннорун араас оһуордарынан киэргэтэллэр. Дьарык кэмигэр сахалыы музыка тыаһыан сөп.
4. Физминутка: «Чалбахтаах чороон» (сахалыы үҥкүү хамсаныылара)
• Чорооммут толору! (илиилэрин үөһэ көтөҕөллөр)
• Чалбахпыт сүүрэр! (илиилэринэн сүүрэри көрдөрөллөр)
• Кыракый дьалҕаҕы! (илиилэрэ хаҥастыы-уҥатыы хамсыыр)
• Чороон тутуот! (чороон тутан үҥкүүлиир курдук хамсаныы)
III. Түмүк чааһа
• Иитиээччи: «Оҕолоор, көрүҥ эрэ, туох кэрэ чорооннору оҥордугут! Хас биирдиигит чорооно олус ураты, бэйэтин кэрэтинэн оһуорданан таҕыста. Эһиги бары дьиҥнээх саха ойууһуттара буоллугут!»
• Рефлексия: «Бүгүн тугу саҥа биллигит? Чороон туохха аналлааҕый? Ханнык оһуордары туттугутуй?».
• (Оҕолор үлэлэрин көрөн, махтал тылларын этэр).
• Иитиээччи: «Бу кэрэ чорооннору дьиэбитигэр илдьэн дьол уонна уйгуну баҕарардыы уура сылдьыахха. Махтал эһиэхэ, дьиҥнээх саха оҕолоро!»
