Уруһуй дьарыгын кэнспиэгэ улахан бөлөх
Тиэмэтэ: «Мин дьиэ кэргэним».
Сыала:
• Дьиэ кэргэн чилиэннэрин сирэйдэрин ураты бэлиэлэрин (харах, мурун, айах, баттах) ойуулуурга үөрэтии.
• Дьиэ кэргэн өйдөбүлүн чиҥэтии: дьиэ кэргэн чилиэннэрэ бииргэ олорон, бэйэ-бэйэлэрин харыстыыр, көмөлөһөр, таптыыр дьон буолалларын өйдөтүү.
• Дьиэ кэргэн чилиэннэригэр тапталы, ытыктабылы иитии.
Туттуллар тэриллэр: А4 форматтаах кумааҕы, өҥнөөх харандаастар, дьиэ кэргэн хаартыскалара.
Дьарык хаамыыта:
Тэрээһин чааһа (Эмоциональнай киирии)
– Оҕолоор,бүгүн биһиги олус истиҥ, кэрэ тиэмэни кэпсэтиэхпит. Көрүҥэрэ, бу хаартыскаларга кимнээх баалларый? (Дьиэ кэргэн хаартыскаларын көрдөрүү).
Оҕолор эппиэттэрэ: «Дьиэ кэргэн! Ийэ, аҕа, оҕолор...»
– Сөп, маладьыастар. Хас биирдии киһиэхэ дьиэ кэргэн – саамай күндү, саамай чугас дьонноро буолаллар. Кинилэр биһигини таптыыллар, харыстыыллар, көмөлөһөллөр. Эһиги дьиэ кэргэҥҥит туһунан кэпсиэххитин баҕараҕыт дуо?
(Кылгас кэпсэтии: ким кимниин олороруй, тугу сөбүлүүллэрий).
Сүрүн чаас (Үлэ)
– Оҕолоор, хас биирдии киһи ураты, бэйэтэ туспа көрүҥнээх. Холобур, эһиги ийэҕит хараҕа хайдах өҥнөөҕүй? Аҕаҕыт баттаҕа? Эдьиийгит дуу, бырааккыт дуу мичээрэ?
(Дьон сирэйдэрин ойуулаах хаартыскаларын көрдөрүү, араас харах, мурун, айах, баттах көрүҥнэрин ырытыы).
Уруһуйдааһыҥҥа бэлэмнэнии:
– Билигин биһиги кумааҕыга дьиэ кэргэммитин уруһуйдуохпут. Уруһуйдуурбутугар аан бастаан сирэйин оҥоробут. Онтон харахтарын, муннутун, айахтарын, баттахтарын таба уруһуйдуурга холонуохпут. Хас биирдии киһи дьоллоох мичээрдээх буолуохтаах!
(Уруһуйдааһыны холобур быһыытынан көрдөрөбүн, харах, мурун, айах быһыылара хайдах ойууланалларын быһаарабын).
Уруһуйдааһын:
– Эһиги хас биирдиигит бэйэтин дьиэ кэргэнин чилиэннэрин уруһуйдуур. Ким эрэ ийэтин, ким эрэ аҕатын, ким эрэ эбэтин-эһэтин.Эһиги уруһуйдаабыт киһигит үөрбүт-көппүт мөссүөнүн уруһуйдуохтааххыт.
(Оҕолор уруһуйдууллар, хас биирдиилэригэр чугаһаан, сүбэ-ама биэрэбин, көмөлөһөбүн).
Түмүктүүр чаас.
– Оҕолоор, уруһуйдарбыт бэлэм буоллулар! Бары бииргэ көрүөҕүҥ эрэ. Хас биирдии уруһуй олус үчүгэй, олус сылаас. Ким бэйэтин дьиэ кэргэнин уруһуйун кэпсиэй?
(Оҕолор уруһуйдарын көрдөрөллөр, кими ойуулаабыттарын, тоҕо бу киһини итинник уруһуйдаабыттарын кэпсииллэр).
– Дьиэ кэргэн – бу биһиги олохпут сүрүн тирэҕэ.Кинилэри таптыаҕыҥ, харыстыаҕыҥ, ытыктыаҕыҥ.
